Hoe scoort jouw gemeente? Je ziet het hier!

167 Nederlandse gemeenten nemen kolenstroom af voor hun eigen elektriciteitsgebruik, bijvoorbeeld voor straatverlichting, stoplichten en gemeentepanden. Dat blijkt uit een nieuwe studie van SOMO, uitgevoerd in opdracht van Greenpeace Nederland. Daartegenover staan 141 gemeenten die de klimaatcrisis wél serieus nemen; zij nemen stroom af van een groene energieleverancier.

Bekijk hier de prestatie van jouw gemeente

De kaart laadt binnen enkele seconden. Bekijk hoe groen jouw gemeente is én teken of start een petitie!

 

 

Roep jouw gemeente op voor groene stroom te kiezen

 

 

Sjoemelstroom

Als de SOMO-studie één ding laat zien, is het wel dat gemeenten weinig over hebben voor een gezond klimaat. Afgezien van de 141 voorlopers, doen veel gemeenten vooral iets voor de bühne. Ze laten hun kolenstroom groenwassen met groencertificaten, van wisselende kwaliteit. Soms gaat het om certificaten van Duitse windenergie of Italiaanse zonnestroom, maar vaker om spotgoedkope en waardeloze certificaten van Noorse waterkrachtcentrales of IJslandse aardwarmte. Deze wisseltruc is weliswaar legaal, maar draagt op geen enkele wijze bij aan de vergroening van de energievoorziening.

Duurzame inkoop moet én kan

“De uitkomsten van deze studie zijn des te interessanter als je bedenkt dat gemeenten met elkaar hebben afgesproken vanaf 2015 alleen nog maar duurzaam in te kopen”, stelt Jorien de Lege, campagneleider klimaat en energie. “Daarbij heeft Nederland onlangs nog in Parijs beloofd alles op alles te zetten om de temperatuurstijging onder de 1,5 graad te houden. Juist van de overheid mag je verwachten dat die het goede voorbeeld geeft. 141 gemeenten laten zien dat het kan, de achterblijvers hebben geen enkel excuus voor hun lakse inkoopbeleid.”

Gemeenten gaan voor groene stroom

Greenpeace vindt dat gemeenten kleur moeten bekennen. Ze moeten kiezen voor écht groene stroom: een groene leverancier met de juiste groencertificaten. Met behulp van het nieuwe platform Petitiestarter, powered by Greenpeace, kunnen burgers een petitie starten richting hun eigen gemeente. Door heel Nederland zijn al lokale campagnes gestart. Loopt er nog geen petitie in jouw gemeente? Maak er dan snel eentje aan! Door deze te delen met vrienden en buurtgenoten, bijvoorbeeld via social media, kun jejouw gemeente laten merken dat het klimaat geen bijzaak is.

Hier vind je het rapport, de data van individuele gemeenten en praktisch advies voor gemeenten die groene stroom willen.

VRAAG EN ANTWOORD

Klik op een vraag voor meer informatie

 

Hoezo richten jullie je op gemeenten?

Gemeenten zijn grootverbruikers van stroom. Die hebben ze nodig voor de eigen kantoren en gebouwen, de straatverlichting en in grote steden soms voor delen van het openbaar vervoer. Opvallend genoeg kiezen veel gemeenten voor de goedkoopste en niet voor de groenste stroom. Het gaat dan om fossiele stroom, waaronder veel stroom afkomstig van vervuilende kolencentrales. Dat is opvallend, omdat je van de overheid mag verwachten dat zij als geen ander haar verantwoordelijkheid neemt om het klimaat te beschermen. Gemeenten gebruiken ongeveer 2 procent van alle elektriciteit in Nederland.

Hebben gemeenten überhaupt wel een keuze?

Gemeenten kopen hun stroom vaak gezamenlijk in, via een openbare aanbesteding. Het bedrijf dat binnen de aanbestedingsvoorwaarden het goedkoopst kan leveren, krijgt het contract, vaak voor een paar jaar. In de voorwaarden kunnen gemeenten vragen naar écht groene stroom, bijvoorbeeld van Nederlandse windmolens, geen kolenstroom of sjoemelstroom. Gemeenten als Utrecht, Alkmaar en Apeldoorn bewijzen dat het kan.

Wat is een groencertificaat? Wat zijn 'Garanties van Oorsprong?

Groencertificaten - ook wel garanties van oorsprong (GVO) genoemd - zijn ooit in het leven geroepen als een soort bewijsbriefjes van de herkomst van stroom. Stroom is een ongrijpbaar iets; als het eenmaal op het net is, kun je kolenstroom niet meer van windstroom onderscheiden. Een energieleverancier levert stroom aan de klant en verkoopt daar desgewenst een GVO bij, zodat je er zeker van bent dat er voor de stroom die jij verbruikt elders net zoveel stroom op een duurzame wijze is opgewekt. Hoe meer van die certificaten er worden verkocht, hoe meer groene stroom er wordt opgewekt. Althans, dat is het idee... Helaas wordt deze markt overspoeld met spotgoedkope certificaten van Noorse waterkrachtcentrales en IJslandse aardwarmte. In die landen wordt al jaren vrijwel uitsluitend groene stroom opgewekt. Mensen weten daar niet beter en zijn dus niet geïnteresseerd in groencertificaten. Deze worden voor een spotprijs doorverkocht aan energiebedrijven als E.ON en RWE/Essent, die ze gebruiken om hun kolenstroom groen te wassen. Greenpeace eist dat gemeenten kiezen voor echt groene stroom en fatsoenlijke groencertificaten, die ook daadwerkelijk bijdragen aan de energierevolutie.

Gemeenten kunnen toch niet worden gedwongen om alleen groene stroom te gebruiken?

De Nederlandse gemeenten hebben in 2007 met de provincies en het Rijk een klimaatakkoord gesloten. Daarin staat vastgelegd dat gemeenten vanaf 2015 voor 100 procent duurzaam inkopen. In 2016 blijkt dat veel gemeenten zich niet aan die afspraak houden. Daarbij heeft Nederland eind 2015 in Parijs het VN-klimaatakkoord getekend, waarin we beloven alles op alles te zetten om de temperatuur deze eeuw met niet meer dan 1,5 graad te laten stijgen. Juist de (lokale) overheid moet het voortouw nemen en laten zien dat het fossiele tijdperk voorbij is.

Is wat jullie eisen niet heel duur voor gemeenten?

Zeker niet. Neem dit rekenvoorbeeld: in de gemeente Bergen op Zoom wordt per jaar 15.000 MWh aan elektriciteit verbruikt. Om daarbij groencertificaten aan te schaffen van Nederlandse windenergie, zou dat de gemeenten in 2015 tussen de €40.000 en €75.000 kosten. Op 50.000 inwoners is dat per persoon €0,75 á €1,5 euro per jaar. Geen onoverkomelijk bedrag dus, zeker niet als je bedenkt dat schone energie in Nederland daarmee een flinke impuls krijgt.

Is er wel genoeg groene stroom beschikbaar voor alle gemeenten?

De hoeveelheid beschikbare schone stroom groeit de komende jaren enorm snel. De afspraken uit het Energieakkoord zorgen voor heel veel extra windmolens op land en later ook op zee. Bovendien schept extra vraag ook extra aanbod. De deal tussen de NS en Eneco is daar een goed voorbeeld van. Door deze deal (de NS gebruikt ruim 1 procent van alle elektriciteit in Nederland) kan Eneco nieuwe windparken bouwen. Alle gemeenten samen gebruiken ongeveer 2 procent van alle stroom. Als alle gemeenten écht groene stroom inkopen, betekent dat een flinke impuls voor de energiesector.

Op welke data baseren onderzoeksbureau SOMO en Greenpeace zich?

De bulk van de informatie die SOMO gebruikte als basis voor het onderzoek is afkomstig uit openbare registers waarin aanbestedingen van gemeenten zijn vastgelegd. Om de informatie te controleren en zo compleet mogelijk te krijgen, is via e-mail en telefoon contact opgenomen met de gemeenten. Ondanks herhaaldelijke verzoeken hebben 100 gemeenten niet thuis gegeven. Greenpeace moedigt burgers uit die gemeenten aan om transparantie te eisen. Zij kunnen direct contact opnemen met hun gemeente en/of een petitie starten via www.petitiestarter.nl. Op de interactieve kaart hebben gemeenten waarvan de data niet compleet is een grijze kleur.

Op basis waarvan beoordelen jullie hoe groen een energieleverancier is?

Samen met o.a. WNF, Natuur & Milieu en Consumentenbond brengt Greenpeace elk jaar een ranglijst van groene stroomleveranciers uit. Het onderzoek kijkt naar de volledige (wereldwijde) bedrijfsvoering van de verschillende leveranciers; hun investeringen, de manier waarop ze stroom produceren en/of inkopen en naar de levering. Op basis van die criteria krijgen de bedrijven een cijfer. De meest recente ranglijst vind je hier.

Waarom zijn er van mijn gemeente geen data bekend?

Om de data die SOMO uit publieke bronnen haalde compleet te maken en te verifiëren is waar nodig contact opgenomen via e-mail en telefoon. Ondanks meerdere verzoeken om informatie hebben een aantal gemeenten geen gehoor gegeven voor de publicatie van het rapport, hoewel ze daar wel toe verplicht zijn. Greenpeace moedigt burgers aan om van hun eigen gemeente openheid van zaken te eisen. Op het moment dat er informatie beschikbaar komt, wordt deze toegevoegd aan de interactieve kaart op deze pagina.

Wat moeten gemeenten die niet goed scoren nu precies doen?

Gemeenten sluiten, alleen of in groepsverband, contracten af met energieleveranciers, vaak voor meerdere jaren. Greenpeace vraagt gemeenten die niet in de hoogste categorie vallen (donkergroen) voor hun volgende contract te kiezen voor echt groene stroom. Om te garanderen dat ze dan groene stroom en goede groencertificaten krijgen, is het belangrijk dat hun aanbestedingsvoorwaarden kloppen. Hier kunnen gemeenten precies nalezen hoe ze deze voorwaarden zo opstellen dat ze gegarandeerd echt groene stroom krijgen.

 

 

 

 

 

 

 

Houd dit platform in leven. Doe een donatie.